Dieta cukrzycowa i zalecenia dietetyczne

O ile zdrowym osobom pewne grzeszki dietetyczne uchodzą na sucho, tak niestety diabetycy muszą baczniej zwracać na nie uwagę. Prawidłowe żywienie jest bardzo istotnym elementem leczenia cukrzycy i zapobiegania jej powikłaniom. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne opracowało zalecenia żywieniowe dla chorych na cukrzycę.

Zdrowe żywienie i dieta cukrzycowa podstawą leczenia

Głównym elementem terapii behawioralnej w leczeniu cukrzycy jest prawidłowe żywienie. Jego celem jest poprawa glikemii, obniżenie ciśnienia tętniczego i ograniczenie masy ciała. Diabetycy, zwłaszcza osoby chore na cukrzycę typu 2, często mają nadwagę i nadciśnienie. Zmniejszenie masy ciała o przynajmniej 10% poprawia tolerancję glukozy i obniża insulinooporność, a także zmniejsza ryzyko późnych powikłań .

Utrzymywanie prawidłowej masy ciała jest niezwykle istotne dla ogólnego zdrowia. Nie tylko ogranicza ryzyko wystąpienia cukrzycy, ale również innych chorób, zwłaszcza układu krążenia oraz kostno-stawowych. Warto utrzymywać prawidłowe BMI na poziomie 18,5-24,5, a jeśli lekarz zaleci redukcję wagi, należy to wziąć sobie do serca i zrzucić nadmiarowe kilogramy. Dbanie o zdrową sylwetkę nie wymaga mnóstwa wyrzeczeń i wprowadzania restrykcyjnej diety; można to zrobić planując zdroworozsądkową dietę, przeznaczając pół godziny dziennie na aktywność fizyczną i ograniczając spożycie węglowodanów. Warto też skonsultować się z dietetykiem, który doradzi w przyjemnej i bezproblemowej zmianie dotychczasowych nawyków żywieniowych.

Najważniejsze zasady diety cukrzycowej

Każdy chory powinien zostać szczegółowo poinformowany i przeszkolony w zakresie zasad żywienia. Warto przy tym uświadamiać pacjentów, że dieta cukrzycowa nie musi być wcale nieprzyjemna. Wręcz przeciwnie – powinna być łatwa do wprowadzenia i zgodna z zaleceniami lekarza lub dietetyka. Najważniejsze zasady to:

1. Określić dobowe zapotrzebowanie kaloryczne.
2. Kontrolować ilość węglowodanów w całodziennym jadłospisie i w poszczególnych posiłkach.
3. Ograniczyć żywność zawierającą cukry proste.
4. Zwracać uwagę na częstość i regularność posiłków.
5. Stosować się do ogólnych zasad zdrowego żywienia: dużo warzyw, mało tłuszczów nasyconych itd.
6. Na bieżąco kontrolować poziom cukru we krwi dokładnym i precyzyjnym glukometrem. Szczególnie polecamy jeden z modeli evercare, np. evercare®genius .

Zalecenia dietetyczne dla osób chorych na cukrzycę typu 1 i 2 mogą być różne. Chorzy na typ 1 muszą przede wszystkim unikać węglowodanów prostych, a insulinoterapię dostosowuje się do ich nawyków żywieniowych i trybu życia. U diabetyków z cukrzycą typu 2 dieta jest o wiele bardziej istotna, ponieważ ma nie tylko wspierać prawidłową kontrolę metaboliczną, ale też przyczyniać się do redukcji masy ciała chorego oraz ograniczać ryzyko rozwoju nadciśnienia czy chorób serca.

Dieta cukrzycowa – zapotrzebowanie na składniki odżywcze

•  Zapotrzebowanie na węglowodany – monitorowanie całkowitej zawartości węglowodanów ma kluczowe znaczenie. Około 40-50% kaloryczności posiłku powinno pochodzić z węglowodanów o niskim indeksie glikemicznym (IG<50), a spożycie cukrów prostych powinno być maksymalnie ograniczone. Należy zadbać o to, by w codziennej diecie ilość błonnika pokarmowego wynosiła 25-35g na dzień i pochodził on z naturalnych źródeł: pektyn obecnych w owocach i beta-glukanu z płatków owsianych czy otrębów.
• Zapotrzebowanie na tłuszcz – należy maksymalnie ograniczyć izomery trans kwasów tłuszczowych pochodzące z margaryn, produktów cukierniczych oraz fast-foodów, a zawartość cholesterolu nie powinna przekraczać 300 mg/dzień. Około 30-35% wartości energetycznej posiłków z całego dnia powinny stanowić: nasycone kwasy tłuszczowe (mniej niż 10%), tłuszcze jednonasycone (10-15%), wielonienasycone kwasy tłuszczowe (6-10%).
• Zapotrzebowanie na białko – wartość energetyczna diety powinna składać się w 15-20% z białek, przy czym stosunek białek zwierzęcych do roślinnych powinien wynosić 50/50%. Niskowęglowodanowa i wysokobiałkowa dieta może wspomóc wyrównanie glikemii i szybką redukcję masy ciała.
• Zapotrzebowanie na witaminy i minerały – całość zapotrzebowania powinna być pokrywana z produktów spożywczych, suplementację należy stosować tylko w ostateczności, jeśli stwierdzone zostaną niedobory.

Szczegółowy jadłospis, skład posiłków i ogólne zalecenia dietetyczne zawsze powinny być ustalane indywidualnie przez lekarza lub dietetyka na podstawie wywiadu i osobniczych predyspozycji pacjenta. Dowiedz się więcej o tym, co można jeść w cukrzycy.

Źródła:

1. Renata Romańska, Edward Franek, Współczesne leczenie otyłości u pacjentów z cukrzycą, „Postępy Nauk Medycznych” 2/2017, s. 89-94; http://www.czytelniamedyczna.pl/5889,wspoalczesne-leczenie-otylosci-u-pacjentow-z-cukrzyca.html.
2. Szpital Uniwersytecki w Krakowie, Dieta w cukrzycy typu 2. Dietetyczny plan na zdrowie; https://www.su.krakow.pl/system/files/14985/535dace45c.pdf?1446460569.
3. Zespół Diabetologia Praktyczna, Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2018. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. „Diabetologia Praktyczna” 4(1), 1-94; https://journals.viamedica.pl/diabetologia_praktyczna/article/view/57129/42992

Drukuj