Najczęstszym badaniem poziomu glukozy we krwi jest pomiar glukometrem lub badanie laboratoryjne. Oba wskazują aktualny poziom cukru we krwi, a ten może być różny, w zależności od wielu zmiennych. Badanie hemoglobiny glikowanej (HbA1c) jest najlepszym wskaźnikiem wyrównania cukrzycy, gdyż odzwierciedla przeciętny poziom cukru we krwi w ciągu średnio 3 miesięcy.

Co to jest hemoglobina glikowana?

Hemoglobina glikowana powstaje w procesie glikacji globiny, czyli połączenia cząsteczki glukozy z cząsteczką hemoglobiny w erytrocycie (czerwonej krwince). Średni czas życia erytrocytu wynosi 120 dni. W diagnostyce wykorzystuje się te właściwości krwinki czerwonej, do określenia średniego stężenia glukozy we krwi w ciągu ostatnich 2-3 miesięcy. Jest to najlepszy wskaźnik skuteczności wyrównania glikemii, gdyż daje uśrednione, długookresowe wyniki – w przeciwieństwie do pomiaru glikemii z kropli krwi.

Oba badania są równie ważne. Do pomiaru poziomu glukozy we krwi polecamy glukometry HAND-PROD, np. wygodny VivaChek Ino,  który oprócz glukozy mierzy również poziom hematokrytu z tej samej kropli krwi, a jego zmienny poziom nie wpływa na wiarygodność badania.

Badanie hemoglobiny glikowanej przeprowadzane jest z próbki krwi żylnej, pobieranej w laboratorium lub gabinecie zabiegowym. Kiedy wykonać badanie hemoglobiny glikowanej?

  • w przypadku świeżo rozpoznanej cukrzycy
  • w celu monitorowania cukrzycy u kobiet w ciąży
  • w przypadku stwierdzenia nieprawidłowej kontroli glukozy na podstawie samodzielnych pomiarów
  • w celu kontroli prawidłowości leczenia

Osobom z niewyrównaną cukrzycą zaleca się wykonanie badania HbA1c raz na kwartał, a u pacjentów ze stabilną cukrzycą – raz w roku.

Hemoglobina glikowana – jak się przygotować i jak wygląda badanie

To badanie nie wymaga specjalnego przygotowania, a pacjent nie musi być na czczo (choć zaleca się nie jeść bezpośrednio przed pobraniem krwi). Aktualne stężenie glukozy we krwi nie wpływa na wynik HbA1c. Krew pobierana jest z żyły i wysyłana do analizy w laboratorium.

CZYTAJ:  Dlaczego cukrzyca uszkadza nerki?

Wynik może być nieprawidłowy, jeżeli pacjent ma niedokrwistość hemolityczną, niedokrwistość z powodu niedoboru żelaza lub niedawno miał krwotok. W takim przypadku najpierw należy wyrównać anemię. Badanie nie powinno być wykonywane częściej niż raz na 3 miesiące.

Jakie są normy HbA1c i jak interpretować wynik?

Wysoka wartość hemoglobiny glikowanej oznacza słabą kontrolę cukrzycy i długo utrzymujące się, zbyt wysokie stężenie glukozy. Zbyt mała wartość HbA1c oznacza długotrwale utrzymujący się niski poziom glukozy we krwi; wartości poniżej 6% mogą wiązać się ze zwiększonym ryzykiem przypadków hipoglikemii. Obniżenie wyniku o 1% HbA1c oznacza, że średnie stężenie glukozy we krwi spadło o około 30 mg/dl.

Wynik HbA1c zawsze należy skonsultować z lekarzem, gdyż cele muszą być dostosowane do sytuacji klinicznej pacjenta. Niektóre grupy osób, np. dzieci i młodzież, kobiety planujące bądź będące w ciąży, a także osoby starsze, mogą mieć różną docelową wartość HbA1c.

  • 6-7% uważa się za wynik prawidłowy. Hemoglobina glikowana równa 6% odpowiada średniej glikemii 135 mg/dl. Im wynik bardziej zbliżony do 6%, tym lepiej.
  • Za prawidłową wartość uważa się nieprzekraczanie stężenia HbA1c powyżej 7%.
  • Wynik 7–8% świadczy o gorszym, ale akceptowalnym wyrównaniu cukrzycy.
  • Wartości powyżej 8% oznaczają konieczność modyfikacji leczenia.

Badanie hemoglobiny glikowanej daje lekarzowi dobry pogląd na prawidłowość długoterminowego leczenia cukrzycy, ale nie może być traktowane jako zamiennik standardowego pomiaru glukometrem. Obie te metody się uzupełniają i służą lepszemu wyrównaniu cukrzycy.

Źródła:

  1. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2018. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, Diabetologia Praktyczna 2018, tom 4, nr 1: 1-94.
  2. Oprac. mgr Edward Ozga Michalski, Konsultacja prof. dr hab. med. Andrzej Danysz, Hemoglobina glikowana (HbA1c) – wskaźnik wyrównania cukrzycy, portal farmaceuryczno-medyczny pfm.pl.
  3. Sztefko Krystyna; Hemoglobina glikowana–problemy analityczne; „J Lab Diagnostics” 48 (2012): 303-311.
  4. Sylwia Płaczkowska, Izabela Kokot, Jagoda Siemsia, Joanna Płosa, Lilla Pawlik-Sobecka, Agnieszka Piwowar; Kliniczna użyteczność oznaczeń hemoglobiny glikowanej. „Family Medicine & Primary Care Review” 16.1 (2014): 57-62.
CZYTAJ:  Jak naturalnie wzmacniać odporność w cukrzycy?

Dołącz do facebookowej grupy zdrowych diabetyków i razem porozmawiajmy o cukrzycy ↷
KLIKNIJ