W cukrzycy nierzadko dochodzi do rozwoju wielu powikłań, przede wszystkim dotyczących naczyń krwionośnych. Niestety, te konsekwencje mogą dotyczyć każdego organu w ciele – także nerek. Dlaczego cukrzyca uszkadza nerki? Jest to związane głównie z brakiem kontroli glikemii i występującymi stanami hiperglikemii. Za tym, że to przewlekłe podwyższone stężenie glukozy we krwi odpowiada za strukturalne i czynnościowe zmiany w nerkach przemawia fakt, że na nefropatię kilkanaście razy częściej zapadają osoby chore na cukrzycę.

Jednak hiperglikemia to nie jedyny istotny czynnik ryzyka zachorowania na nefropatię cukrzycową. Ryzyko to zwiększa się u mężczyzn, a także w przypadku predyspozycji genetycznych, palenia tytoniu, podwyższonej wartości cholesterolu we krwi oraz nadciśnienia tętniczego i zwiększonej podaży białka w diecie.

Najnowsze dane na temat nefropatii cukrzycowej

Cukrzycowa choroba nerek dotyczy aż do 40% chorych na cukrzycę. Skoro to tak nagminnie występujące i jednocześnie niebezpieczne dla pacjenta schorzenie, dlaczego tak wiele osób choruje? Czy to kwestia braku profilaktyki? A może to przez niewłaściwe podejście chorych do kontroli swojej cukrzycy? Możliwe, że wspomniane powody mają swój udział w rozwoju nefropatii, ale co najistotniejsze – początkowa nefropatia cukrzycowa nie daje żadnych dokuczliwych objawów, a ponadto w pierwszych stadiach choroba jest niełatwa do wykrycia.

Pierwszym sygnałem uszkodzenia nerek w przebiegu cukrzycy jest albuminuria, czyli wydalanie albumin (białek) z moczem w ilości powyżej 0,3 grama na dobę. Cukrzyca bowiem powoduje, że w kłębuszkach nerkowych zwiększa się przepuszczalność drobnych naczyń krwionośnych. Wówczas albuminy, czyli proteiny o bardzo małej masie cząsteczkowej, mogą łatwo przedostać się do moczu.

Zdiagnozuj chorobę jak najwcześniej

Co gorsza, diagnostyka cukrzycowej choroby nerek trwa długo, a to ze względu na wymagania kliniczne co do rozpoznania choroby. Definicja nefropatii cukrzycowej opiera się na stwierdzeniu, że wydalanie albumin z moczem jest stałe. A to oznacza, że należy wykonać co najmniej dwa badania moczu w przedziale aż 6 miesięcy, by ostatecznie móc potwierdzić diagnozę. Stwierdzenie nefropatii cukrzycowej w takim wypadku następuje już w trzecim stadium choroby, pierwsze dwa bowiem nie dają żadnych sygnałów ostrzegawczych. Współwystępować może nadciśnienie tętnicze, ale to objaw mogący wynikać z wielu innych czynników, choćby otyłości czy wieku. Po diagnozie i w celu zbadania funkcji nerek lekarz zleca dodatkowo oznaczenie stężenia kreatyniny oraz mocznika we krwi – te wartości zwiększają się wraz z postępującą niewydolnością nerek.

Postępowanie przy nefropatii

Kolejne etapy choroby manifestują się w zwiększonej męczliwości, osłabieniu, a także obrzękach i podwyższeniu ciśnienia tętniczego, oczywiście przy pogarszających się wynikach badań biochemicznych.

Najważniejszym aspektem, o którym trzeba pamiętać po diagnozie cukrzycowej choroby nerek, jest stała, regularna, dokładna kontrola glikemii. Oczywiście każdy chory na cukrzycę, nawet bez stwierdzonej nefropatii, powinien o tym bezwzględnie pamiętać. Natomiast wystąpienie choroby nerek to dla cukrzyków często czynnik pobudzający do zwrócenia większej uwagi na własny stan zdrowia. Należy pamiętać, że niewyrównana glikemia i wysokie zaawansowanie choroby nerek mogą doprowadzić do konieczności stosowania dializoterapii.

Badanie stężenia glukozy za pomocą glukometrów może być problematyczne w przypadku współwystępowania cukrzycowej choroby nerek. Dlatego warto skorzystać z urządzenia, które będzie redukowało do minimum wpływ czynników zakłócających wynik glikemii. Na przykład objętość erytrocytów we krwi (hematokryt) może być zmieniona przez schorzenie nerek. Zestaw VivaChek™Ino ogranicza ingerencję hematokrytu do +/- 10%. Ponadto ten glukometr zapewnia błyskawiczny wynik (5 sekund) i potrzebuje naprawdę niewielkiej ilość krwi do wykonania badania, jednocześnie informując, gdy próbka jest niewystarczająca.

CZYTAJ:  Dorosłość z cukrzycą – vademecum cukrzyka

Kontrola glikemii i co jeszcze?

Poza leczeniem za pomocą różnego rodzaju medykamentów nie wolno chorym zapominać o odpowiedniej diecie. Najpierw należy wyliczyć swoje zapotrzebowanie energetyczne, a potem przestrzegać diety, która nie przekracza swoją zawartością 0,6-1,2 gramów białka na kilogram należnej masy ciała. Brzmi skomplikowanie, dlatego warto w tym celu udać się do specjalisty-dietetyka. Po rozpisaniu przez niego odpowiedniego jadłospisu szybko można nauczyć się, jakie porcje produktów białkowych odpowiadają wspomnianej normie.

Dieta dla cukrzyka z nefropatią powinna także przyczyniać się do obniżenia stężenia cholesterolu. Posłuży temu jadłospis zawierający pełnoziarniste produkty zbożowe bogate w błonnik – brązowy ryż, gruboziarniste kasze, razowe makarony i pieczywo z mąki z pełnego przemiału. Nie zapominajmy także o owocach i warzywach – te najlepiej spożywać ze skórką i na surowo. Jednocześnie niskiemu stężeniu cholesterolu sprzyjać będą chude mięsa i ryby oraz tłuszcze roślinne spożywane bez obróbki termicznej.

CZYTAJ:  Cukrzyca i tarczyca - zależności

Ostatnim ważnym, ale wcale nie mniej niż pozostałe, punktem diety w cukrzycy współwystępującej z chorobą nerek jest ograniczenie podaży sodu do około 2,4 g dziennie. Oznacza to przede wszystkim niedosalanie potraw, ale także rezygnację z przetworzonych produktów, a w większości przypadków także zalecany jest chociażby wypiek własnego chleba bez soli.

Źródła:

  1. Grzeszczak W.: Nowe dane na temat nefropatii cukrzycowej i nowych koncepcji terapeutycznych w cukrzycy. Czy zbliża się przełom w tym względzie? „Choroby Serca i Naczyń” 2011, tom 8, nr 4: 183–189.
  2. Grzeszczak W., Franek E.: Postępowanie dietetyczne u chorych z cukrzycową chorobą nerek. „Postępy Nauk Medycznych” 2013, tom XXVI, nr 3.

Dołącz do facebookowej grupy zdrowych diabetyków i razem porozmawiajmy o cukrzycy ↷
KLIKNIJ